ابن هشام در توصيف اين غزو ، مانند غزو بدر ، در پى هر واقعه‌اى حكايت جنبي مربوط به آن را از قول ابن إسحاق آورده ودر خاتمه ، قبل از ذكر شأن نزول شصت آية از سورهء آل عمران كه مربوط به اين غزو است ، قضيهء حمراء الأسد را آورده وسپس به ذكر نام شهداى مسلمانان وكشته‌شدگان كفار واشعار سروده شده دربارهء أحد پرداخته است . از شوال سال سوم كه واقعهء أحد اتفاق افتاده تا شوال سال پنجم كه غزو خندق به وقوع پيوسته ، ابن هشام از قول ابن إسحاق ، دو واقعهء رجيع وبئر معونه وقضيهء اجلا بنى النّضير « 1 » وسه غزو را به نام‌هاى ذات الرّقاع وبدر الآخرة ودومة الجندل « 2 » ، حكايت كرده است . از اينجا به بعد ابن هشام ، پس از آوردن سلسلهء سند خود وابن إسحاق وذكر تاريخ وقوع غزو خندق ، كه در شوال سال پنجم به وقوع پيوسته ، به توصيف وقايع وشرح حكايات اصلى وجنبي غزو مزبور مىپردازد وچنين مىگويد كه پيغمبر أكرم صلعم ، پس از محاصره شدن مسلمانان به مدت بيست وسه روز وافتادن تفرقه در لشكر كفار وكوچ كردن قريش در شب به سوى مكة ومراجعت در صبح همان شب به مدينه ، به حكم خداوند به سوى دژهاى قوم بنى قريظة رهسپار شد وبه مدت 25 روز آن قوم را در حصار گرفت ، تا آن كه آنان به حكم سعد بن معاذ تسليم شدند . سپس ابن هشام گزارش اين دو غزو را ، با ذكر آغاز برقرار شدن سنت خمس وبيان شأن نزول آياتي چند از سورهء احزاب واشعار سروده شده دربارهء اين دو واقعه ، به پايان مىرساند « 3 » . ابن هشام پس از اين غزوها دو واقعهء ديگر ، يعنى قتل سلّام بن أبي الحقيق يهودي ، واسلام عمرو بن عاص وخالد بن وليد ، را آورده وسپس به توصيف غزوات بنى لحيان وذي قرد وبنى المصطلق وواقعهء إفك وحكايات جنبي واشعار مربوط به اين وقايع وشأن نزول آياتي كه دربارهء آن‌ها نازل شده پرداخته است « 4 » . پس از بيان وقايع مذكور وذكر مدت أقامت پيغمبر أكرم در ماه‌هاى رمضان وشوال سال ششم در مدينه ، ابن هشام ، از قول ابن إسحاق ، به توصيف يكى از مهم‌ترين نتايج كوشش‌ها وتلاش‌هاى خستگىناپذير بيست سالهء پيغمبر أكرم مىپردازد ، كه بايد آن را مقدمه‌اى براي فتح مكة واعتلاى اسلام وتسلط مسلمانان بر جزيرة العرب دانست ، وآن عبارت است از امر حديبيه وبيعت رضوان وصلح با قريش وشناسايى حق ورود براي مسلمانان به مكة . در ضمن اين سرگذشت ، حكايات چندى كه همه حاكى از تفوق رأى وحكومت پيغمبر

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 178 - 213 . ( 2 ) . همان كتاب ، ص 213 - 224 . ( 3 ) . همان كتاب ، ص 224 - 286 . ( 4 ) . همان كتاب ، ص 286 - 321 .